 |
|
Beschrijving:
In 1678 uit oud materiaal herbouwd kerkje; omlijste ingang aan de noordzijde met steen waarin inscriptie betreffende de bouw. In de kerk eenvoudige preekstoel XVIII, vier 17e eeuwse zerken, twee tekstbordjes als te Aalsum. Eenklaviers orgel, in 1818 gemaakt door J.A. Hillebrand. De 13e eeuwse klok is naar het Fries Museum te Leeuwarden overgebracht. Mechanisch smeedijzeren torenuurwerk, buiten gebruik gesteld.
Omschrijving van de kerk en toren:
De Hervormde kerk ligt op een omheind kerkhof aan de oostzijde van het dorp.
De kerk is eigendom van de Hervormde gemeente, behoudens de toren 'met deszelfs
rustpunten en bintwerk benevens de westelijke muur', die is eigendom van
de burgerlijke Gemeente Dongeradeel. In 1993 heeft de stichting Monumentenbehoud
Dongeradeel de toren over genomen van de Gemeente Dongeradeel en is dus
nu eigenaar.
Geschiedenis:
Blijkens de opgave van 1580 behoorde het dorp bijna geheel aan het klooster
Sion en werd de pastoor door dat klooster aangewezen. Volgens Van der Aa
werd de kerk in 1811 vernieuwd; Wumkes vermeldt dat bericht als zware reparatie.
In de jaren 90 is de kerk grondig gerestaureerd. Er is een nieuwe fundering
aangebracht. Het bleek dat de muren letterlijk het graf in gingen. De muren
zijn herstel en gedeeltelijk voorzien van nieuw voegwerk. De dakbedekking,
bestaande uit asbestplaten, is verwijderd. Het dak is voorzien van nieuw
dakhout en er zijn nieuwe goten aangebracht incl. nieuwe koperen bekleding.
De kap constructie is plaatselijk hersteld. Het interieur is plaatselijk
hersteld en voorzien van nieuw verf- en sauswerk. Dit werk is uitgevoerd
onderleiding van de Stichting "Behoud Kerkelijke Gebouwen in Friesland"
te Leeuwarden.
Beschrijving:
Het kerkje bestaat uit een eenbeukig schip, aan de oostzijde driezijdig
gesloten. Achter de westgevel is een houten dakruiter, die geheel met leien
is bekleed.
Bouwgeschiedenis:
Het dunne muurwerk en het ontbreken van Gotische details als plint en waterlijst
duiden op een herbouw van de kerk in 1678. Wel heeft men daarbij de laatgotische
bouwwijze met een geheel gesloten noordzijde aangehouden en slechts aan
de zuidzijde kleine vensters aangebracht. De preekstoel stond waarschijnlijk
in de brede dam tussen het vierde en vijfde venster. De reparatie, die bij
Van der Aa op 1811 gedateerd, bij Wumkes als 'beraadslaging in 1811' vermeld
wordt, zal eerst in 1817 haar beslag gekregen hebben, toen metselaar Durk
zich vereeuwigde. De vensters zijn toen gewijzigd, het inwendige door een
gewelfje gedekt, mede ten behoeve van het orgel. In de tweede helft van
de 19e eeuw zijn sommige rollagen vernieuwd.
Inventaris:
Preekstoel. Een eiken preekstoel, waarvan de kuip versierd is met toogpanelen
op gegroefde pilasters. In de zwikken ongebruikelijk naar buiten krullende
ranken met bloemen, zoals tulpen; op de hoeken van de kuip Ionische kolommen
met gegroefde manchetten, één en ander op 1678 te dateren.
Achterschot en klankbord jonger, wellicht 1817 toen de preekstoel verplaatst
kan zijn naar het oosten.
Doophek. Doophek met vazen, 1817?
Banken. Eenvoudige banken tussen gezwenkte wangstukken, 1817?
Orgel. Orgel op galerij op gemarmerde kolommen met Corinthische kapitelen,
onder de middentoren gemerkt: Í. A. Hillebrand orgelmaker fecit te
Leeuwarden 1818'. In het schotwerk onder de galerij Ionische pilasters.
Op de kas beelden voorstellende David en twee musicerende engelen.
Zerk. De in de litteratuur vermelde grote zerk uit 1569 van de prior van
Sion, Johannes Kuyck, is niet meer te vinden. In de 18e eeuw is over de
eigendom en de ligplaats geprocedeerd tegen de kerkvoogden van Niawier.
Zilveren beker. Avondmaalsbeker, 13,5 cm. hoog, op standring met touwband.
Gegraveerde voorstelling van de verdeling der broden, als op beker te Metslawier.
Schotel. Grote schotel met gedreven rand waarin voorstellingen van putti
met spiegel, aanvliegende vogel, klokje en zonnebloem, aren en druiventros,
tulp en roos.
Bekkens. Bekken, diameter 28,8 cm. In de rand is het wapen van Bosman gegraveerd.
Kan. Tinnen kannetje met zilveren deksel waarin gegraveerd is: 'Diaconie
Kantie van Nieuwier 1677'.
Klok. Een zeer oude klok, diameter 66,5 cm., hoog en smal model met grote
beugels, mogelijk uit de 13e eeuw, is na 1953 door zware beschadiging verloren
gegaan. De tegenwoordige klok is in 1949 gegoten te Midwolda.
Bron: Noordelijke Oostergo De Dongeradelen.
Voor tekstuele aanvullingen of het opsturen van foto's (alleen in jpg-formaat)
klik hier
